Lees voor met webReader
Afbeelding van een NS trein met brug en assistentie om een elektrische rolstoel in de trein te helpen.

Het openbaar vervoer zou toegankelijk moeten zijn voor iedereen. Toch is dat voor mensen in een rolstoel lastiger dan zou moeten en zelfstandig de trein in gaan, zonder hulp, is bij sommige stations en treinen zelfs onmogelijk. Metro nam de proef op de som en ging een dagje het openbaar vervoer in met rolstoelrijder Lysanne Bakker uit Den Haag.

MEEDOEN AAN SAMENLEVING

Sharon Dijksma, staatssecretaris van infrastructuur en milieu zegt in reactie op vragen van het CDA: “Toegankelijk openbaar vervoer is van groot belang om zo zelfstandig mogelijk aan de samenleving mee te kunnen doen. Alle inspanningen zijn erop gericht om een zelfstandig toegankelijk spoorsysteem te realiseren met een beperking.” Dijksma benadrukt dat Nederland voorop loopt in Europa op dit gebied.

OPTIES

Aanpassingen in het openbaar vervoer zijn er wel gedaan. Zo is er een speciaal OV-abonnement waarbij je tevoren je treinreis kunt boeken, zodat je niet meer hoeft in of uit te checken en kunnen begeleiders gratis meereizen met een OV-begeleiderskaart. Datzelfde geldt voor hulphonden in de trein. Op stations zelf kun je assistentie krijgen van het personeel daar om je te helpen in te stappen in de trein. Er zijn op veel stations hellingbanen voor rolstoelen en kinderwagens, liften, roltrappen en extra brede poortjes. Op de stations vind je ook de geleidelijnen voor visueel beperkten en op een aantal stations zijn braillepictogrammen aangebracht bij de perrons en de poortjes. In Rotterdam en Amsterdam geldt dat veel haltes inmiddels al gelijkvloers zijn met de bussen, trams en metro’s – en anders zijn er uitklapbare planken. In Den Haag is dat vooral met de oudere trams nog niet het geval: er zijn nog trams met trappetjes bij de ingang. Scootmobiels mogen overigens zowel in Amsterdam, Utrecht als in Rotterdam niet met de bus mee, wel met de tram of metro als er voldoende plek is.

STAND VAN ZAKEN NU

Afbeelding van een NS trein met assistentie-brug.

Op veel trajecten in Nederland rijden nu al treinen met een gelijkvloerse instap. Daarnaast is er een netwerk van assistentieverlening waar steeds meer mensen met een beperking gebruik van maken. Daarbij wordt de hulp geboden door mensen op de stations zelf, niet door conducteurs. Momenteel is op 107 van de 246 stations assistentieverlening mogelijk. Het gaat dan om alle grote en drukke stations, maar ook een aantal kleinere stations. Op de regionale spoorlijnen is weinig assistentie nodig volgens Dijksma, omdat daar alleen lagevloertreinen met uitschuiftreden rijden.

‘DIT GEEFT ME VRIJHEID’

Lysanne (29 jaar) zit al haar hele leven in een rolstoel. Ze heeft een handbewogen rolstoel maar gebruikt ook een rolstoelscooter waarmee ze zich buitenshuis motorisch kan voortbewegen. Ze reist graag, doet dat al een aantal jaar zelf en ziet het eigenlijk als een avontuur. “Ik reis veel naar mijn moeder met de trein. In de stad ga ik met de bus of tram. De tram is het makkelijkst, want daar is er geen opstapje en je hoeft ook niet te reserveren of elke keer om hulp te vragen. Alleen het inchecken is nog wel een dingetje: soms zit die wat verder weg dan je met je rolstoel bij kunt komen.”

Met de taxi gaat ze niet.  “Nee, dat doe ik niet!” roept ze uit. “Dan moet ik zo lang wachten. Als ik dan wil reizen, moet ik een half uur van tevoren buiten staan, dan met de taxi en als ik terug wil, kan ik pas bellen als ik weet dat ik weg ga; zo ben ik twee of drie uur onderweg terwijl dat een half uurtje met de trein is.”

Afbeelding van Lysanne (29) die zegt: "Dit geeft me vrijheid"

Treinreizen vindt ze prima te doen, hoewel minder eenvoudig. “Je moet je eerst aanmelden via internet en er een kwartier van tevoren zijn. Dan moeten er mensen komen met de brug en me in de trein en er weer uit helpen. Het is een heel gedoe, maar het gaat eigenlijk altijd goed. Ik heb één keer meegemaakt dat de assistentie er niet is, maar soms ben ik er ook wel eens eerder uit dan dat de assistentie er is. En als zij er niet zijn, of het lukt niet in m’n eentje, dan vraag ik gewoon of iemand me wil helpen. Mensen zijn altijd wel behulpzaam.” Ze lacht. “Ik ben wel eens door vier mensen tegelijk de trein uit getild in m’n stoel.”

Spannend is het soms wel. “Vaak als ik ’s avonds laat nog met de tram ga, als die dan bijna leeg is, dan heb ik toch wel wat kriebels in m’n buik, omdat er dan bijna niemand is die me dan eventueel kan helpen.”

Vervelende opmerkingen of mensen die raar tegen haar doen merkt ze niet op. “Die moet je gewoon negeren. Ik lees in de trein meestal gewoon een boek, dan heb ik er geen last van. Oordopjes in, dan komt het wel goed! Als je overal op gaat letten, daar word je niet vrolijk van.”

Afbeelding van een man die met behulp van assistentie uit de trein wordt geholpen.

Verbeteringen zijn altijd mogelijk, weet ook Lysanne. “Het mooist zou zijn als ik geen assistentie meer hoef aan te vragen, als ik gewoon iemand kan vragen de brug ervoor te zetten. Het is fijn als ik minder snel hulp hoef aan te vragen, als ik het gewoon zelf kan doen.”

De afgelopen jaren heeft ze gemerkt dat het beter geworden is in het openbaar vervoer voor mensen met een rolstoel. “Je moest eerst drie uur van tevoren aangeven dat je met de trein mee wilde, nu is dat maar een uur. Zo hoef je niet zoveel vooruit te plannen, dat geeft veel vrijheid. Het is zo’n uitkomst. Ik kan nu zelfstandig weg, het is een heel stuk van mijn vrijheid. Zodra het kon, ben ik het openbaar vervoer in gegaan. Ik vind het heel bijzonder dat ik dit zelfstandig kan doen, dit is een hele stap vooruit. Ik ben nu nergens van afhankelijk.”

 

ZONDER OBSTAKELS

Afbeelding van een persoon in een rolstoel op het perron waan een trein staat te wachten.

Jules Coenen is vrijwilliger als coach om mensen met een beperking te helpen met het openbaar vervoer. “Ik ben daarmee begonnen toen in mijn omgeving iemand in een rolstoel terecht kwam, toen kwam ik ineens al die beperkingen tegen. Als we ergens heen wilden, moest je een taxi huren om er te komen. Toen, tien jaar geleden, waren er twee in heel Den Haag: als je op een mooie dag naar Scheveningen wilde, kon dat gewoon niet. Ik heb een keer een treinritje naar Eindhoven gemaakt. Heen ging dat prima, maar terug moesten we in een oude trein uit Duitsland: met heel smalle deuren en drie treden omhoog de trein in. Hij moest toen uit een rolstoel getild worden in een brandweergreep. Hij kon dan nog wel tegen een geintje, maar dat zijn best gênante dingen. Daar kom je pas achter als je het meemaakt.”

Hij coördineert nu de coaches die mensen helpen in het openbaar vervoer. “Het is belangrijk dat je met een beperking snel in een voertuig komt en zorgt dat je veilig staat of zit. Je moet er met een rolstoel goed in kunnen, zonder dat er een groot gapend gat of hoogteverschil tussen halte en voertuig is.”

Jules is ook betrokken geweest bij de verbouwingen op Den Haag Centraal: “Daar werd iedere dag doorgewerkt. Soms stonden er wel eens hekken direct op of net naast de geleidelijnen voor blinden: heel vervelend voor iemand die de hekken niet kan zien. Of er waren liften die ineens buiten werking waren. Nu moet het busplatform nog worden aangepast, dat wordt ook nog wel een dingetje. In het openbaar vervoer moet alles wat nieuw is, toegankelijk zijn en anders aangepast worden. Mensen moeten zonder obstakels van het openbaar vervoer gebruik kunnen maken.”

STRUIKELPUNTEN

Ergernissen die Lysanne en andere mensen in een rolstoel in het dagelijks leven regelmatig tegenkomt:

  • Tafeltjes in restaurants of café’s waar je met een rolstoel niet onder kunt
  • Liften die niet werken, waardoor je niet op een perron kunt komen
  • Auto’s die geparkeerd staan op de hoek van de straat, waardoor je niet gemakkelijk en veilig de stoep op en af kunt
  • Ongelijk liggende stoeptegels, waardoor je heen en weer geschud wordt als een malle en zelfs uit de stoel kunt vallen
  • Kriskras geparkeerde fietsen die de stoep versperren
  • Incheckpaaltjes die te hoog zijn om bij te kunnen of te ver weg van de rolstoelplekken
  • Voertuigen die te ver van de halte af stil komen te staan of waarvan het gat tussen deur en stoep te groot is om veilig zelf overheen te komen
  • Rolstoelplaatsen die in beslag worden genomen door mensen die alleen aandacht hebben voor hun telefoon
  • Buschauffeurs of tramchauffeurs die niet begrijpen dat mensen in een rolstoel langer nodig hebben om in te stappen

IEDEREEN MOET MEE KUNNEN

In Den Haag is stichting Voorall actief voor Hagenaars met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking en voor mensen met een chronische ziekte, zo’n 100.000 mensen. Margreet Roemeling, projectcoördinator toegankelijkheid, vertelt: “Het is belangrijk dat bij alles wat je doet, bouwt en ontwerpt, je altijd rekening houdt met iedereen, of je wel of geen beperking hebt: volledige inclusiviteit dus. Het is makkelijker om dingen aan te passen op de tekentafel dan achteraf. We geven nu advies aan bedrijven, organisaties om dingen te verbeteren en testen de toegankelijkheid van gebouwen, zodat mensen thuis kunnen kijken of ze er wel heen kunnen. Bij het centraal station in Den Haag hebben we meegekeken op de tekeningen. Voor blinden of slechtzienden was het bijvoorbeeld niet duidelijk op welk perron je moet zijn en hoe je weet op welk perron je nu staat. We doen ook aan bewustwording: gebouwen of voertuigen die slecht toegankelijk zijn voor mensen met een beperking is deels een stukje onwetendheid, maar ook wel een combinatie met mentaliteit. Wij willen ervoor zorgen dat mensen zelfstandig hun leven kunnen volgen.”

 

Toekomst

Afbeelding van het rolstoelsymbool op een NS trein.

Het spoorsysteem volledig toegankelijk maken vraagt om forse ingrepen, zegt Dijksma. “Die kunnen helaas niet van vandaag op morgen gerealiseerd worden.” De bedoeling is dat over ongeveer drie jaar 92 procent van de reizen van en naar een toegankelijk station gemaakt kunnen worden en zal het merendeel van de sprintertreinen en de treinen op de regionale spoorlijnen zelfstandig te gebruiken zijn door mensen met een rolstoel. Tot en met 2024 zullen er in totaal 53 extra stations van assistentieverlening worden voorzien. Welke stations dit zijn, wordt bepaald in samenspraak met diverse belangenorganisaties. Ook de tijden waarop assistentie kan worden aangevraagd zijn op diverse stations recent verruimd. In de bestaande lagevloertreinen worden schuiftreden ingebouwd en er worden alleen nog nieuwe toegankelijke treinen gekocht. Volgens Dijksma lopen deze plannen tot nu toe goed op schema. Voor de verbeteringen worden grote investeringen gedaan, niet alleen voor mensen in een rolstoel, maar ook mensen met een visuele of auditieve beperking. Sneller dan de planning – eind 2025 is streefdatum – wordt lastig, zegt Dijksma: “Voor aanpassing van de perronhoogte zijn zogenaamde buitendienststellingen nodig, die slechts beperkt kunnen worden verleend. De planning daarvan is al een keer versneld en zit aan de bovengrens van wat haalbaar is.”

Bron: Metronieuws

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Share This

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring te geven.. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten